Mehmet Muratoğlu

Farklılık mı dediniz?..

İŞLETMELER, farklılıkların zenginleştiği bir örgütlenme modelinde daha verimli hale gelir ve beklenen amaçlara ulaşmak konusunda daha yenilikçi yaklaşımlarla gelecek hamlelerini yaparlar. Organizasyonlar içinde bu farklılıkların görünmesine ve yaygınlaştırılmasına kaynak teşkil eden; temelde insanın yaratıcı gücü ve kendi kişisel özellikleridir.

İnsanların, işletme içi benzer olaylara birbirlerinden farklı tepkiler gösterdiği, benzer durumlar hakkında birbirlerinden farklı görüş ve stratejiler izledikleri, aynı amaca ulaşmak için birbirlerinden farklı yol haritaları izledikleri bilinen gerçeklerdir. Tüm bu beceri, davranış ve tutumların ana sebeplerinden birinin de çalışanların, kendi kişilik özelliklerindeki farklılıklardan kaynaklandığı bilinmektedir. Öyle ki bu farklılıklar, işletmelerin sürdürülebilirliği için yeniliğin ve gelişmenin dinamosu olarak değerlendirilebilirken diğer yandan da farklı beklentiler ve tutumlardan kaynaklanan çatışmaların kaynağı olabilmektedir. Organizasyonları meydana getiren ve işletme kültürünü ortaya çıkaran insanların farklı beklenti ve tutumlara sahip olmasından kaynaklı ortaya çıkan çatışmaların, amaca uygun yönetilmesi kurumsal değerin artmasına neden olabilmektedir.

Çalışma örgütlerinin çekirdek hücresi olarak görünen iş görenlerin de birbirlerinden farklı kişiliklere, dolayısıyla birbirlerinden farklı beklenti, tutum ve problem çözme stratejilerine sahip olmaları farklılıklara önemli ölçüde zenginlik katkısı vermektedir. 

Yenilik için en çok öne çıkan farklı düşüncelerin çatışması ve işletmenin temel yeteneğine katkısı, insanların birbirlerinden farklı kişiliklere sahip olmalarıyla ortaya koydukları çözümler açısından kullanışlı çeşitliliği meydana getirirken diğer yandan bu çeşitlilikler yeni çatışmaların kaynağı olarak bir yaşam döngüsü şeklinde devam etmektedir. Örgütsel davranış literatüründe kişilik konusunda birçok paradigmanın ortaya konmasıyla birlikte, kişiliği açıklamaya yönelik bireysel farklılıklara odaklanarak, kişilerin sergiledikleri gözlemlenebilen davranış biçimlerinden hareketle ortaya konan beş faktör kişilik özellikleri modelinin, işletme içi farklılıklara yansımasıyla ilgili olarak yapılan ulusal ve uluslararası araştırmalarda yaygın olarak kullanıldığı görülmektedir.

Beş kişilik faktör özelliğinin, işletmelerdeki yaratıcı ve yenilikçi zenginliğe sunduğu boyutlarını değerlendirdiğimizde ön plana çıkan kişilik faktörlerini aşağıdaki şekilde özetleyebiliriz:

Bu özelliklerden birisi dışadönüklükle ilişkilidir. Bu kişilik özelliklerine sahip olan bireylerin, diğer kişilere nazaran farklı kültürlere karşı daha açık, iyimser oldukları ve kültürel uyumda daha başarılı olduklarını belirtmiştir (Caligiuri, 2000, s.76).

İkincisi ise, duygusal dengesizlik boyutunun kişilik özelliklerine sahip olan bireyler tipik olarak duygusal anlamda tepkili ve reaktif bireylerdir. Bu bireyler stres ortaya çıkaran durumlarda stresten daha kolay etkilenebilmekle beraber, zor, tedirgin edici durumlar ile karşı karşıya kaldıklarında, karşı karşıya bulundukları durumu oluşturan ortamı terk etme ve bu koşullardan uzaklaşma eğilimindedirler (Puher, 2009, s.13). Bununla farklılıkların ortaya konma biçimindeki çatışmalara neden olabilecek anları bir anlamda erteledikleri görülmektedir.

Üçüncü özellik ise, sorumluluk boyutudur. Bu kişilik özelliğine sahip olan bireylerin diğer bireylere nazaran sorumluluk, dürüstlük, güvenilirlik, dikkat, ısrarcılık gibi niteliklerinin daha fazla ön plana çıktığını belirtmişlerdir. Yeni fikirlerin ortaya çıkışında önemli bir özellik olan sorumluluk, işletmelerin sahiplenilmesi ve kişinin işletmeyle özdeşleşmesine katkı sağlar.

Dördüncü özellik ise, birbirlerine karşı yardımsever nitelikleri ön plana çıkan uyumlu kişilerin, tartışma ve görüş transferinde saygıyı ve fikrin kabulünü gerektiren davranışları sergilemeleridir. 

Son ve beşinci özellik ise, açıklıktır. Bu kişilik özelliklerine sahip olan bireyler, diğer bireylere nazaran, deneyimlere ve yeni fikirlere daha açık, aktif bir hayal gücüne sahip, değişimi tercih eden ve kendine has bağımsız bir yargılama gücü olan bireylerdir (Jia, 2008, s.52). 

İşletmeler için farklılığın veya yaratılan farkındalığın öneminin, bu iki değere katkı sunan bireylerin kişilik özelliklerinden kaynaklandığının sürekli gözönünde bulundurulması gerekmektedir.

28 Haziran 2019

İlgili Haberler

Yazarlar