Ali Erhan Tamer

Geleceği tamir etmek

İnovasyon yıkıcı olsun olmasın, beraberinde teknolojik ve hatta toplumsal sorunlar yaratacağına şüphe yok. Bununla birlikte regülasyona uyumlu inovasyon olmayacağı, her yeniliğin beraberinde bir regülasyon ihtiyacı doğurduğu da gerçek.

Bir başka yumurta tavuk hikayesi de bu. Regülasyona uyumlu inovasyon, inovasyona uyumlu regülasyon. Bir yasal düzenlenmiş ortam için yıkıcı birşeyler yapmak ve bunu yaparken bu yıkıcı hayalin de yasal düzenlemelere uyumlu olmasını beklemek her şeyden önce ilham verici olmaktan uzak. Diğer yandan bir şeyleri yıkıyor olmak ortamda yasal düzenleme bırakmamak anlamına da gelmiyor.

Bugünlerde Netflix merkezli olan yapılan tartışmaların da temelinde bu yatıyor. Netflix, geleneksel içerik yayıncısı anlayışını yıkarken reklam temelli medya yönetiminden kiralama modelli medyaya geçerek, bu alandaki bilindik tüm kuralları yerle bir ediyor. Buraya kadar özellikle bu içeriği tüketenler açısından her şey gayet güzel. Haftalık içerik tüketiminin neredeyse %80’ini dijital platformlarda gerçekleştiren bir kullanıcı olarak bu yeni medyanın yarattığı ya da yaratacağı fırsatların bu endüstrideki ekonomik modeli daha adil hale getireceğine hiç şüphem yok. Diğer taraftan bu yeni dünyanın halen regülasyon bağımsız bir alanda yer alması rekabet halinde bulunduğu karasal yayıncılara karşı haksız bir rekabet yarattığı da gerçek.

Konu farklı açılardan bakıldığında her iki taraftan bakan açısından da haklı yönleri ve bir düzenleme ihtiyacı olduğu gerçek. Yoğun tüketicisi olan benim için problem ise tam da burada ortaya çıkıyor. Eski ekonomik modele ilişkin düzenlenmiş bir endüstriyi yıkacağını iddia ettiği bir modeli, eski modelin regülasyonu ile yönetebilir misiniz?

Bilgi ekonomisi ile şekillenen bu yeni ekonomik modeli, makine ve endüstri çağı ile şekillenmiş düzenlemelerle yönetebilir misiniz ve bu bilgi temelli ekonomik model açısından haksızlık değil midir?

Kavramların çok yoğun bir şekilde değiştiği ve hemen her endüstri için yep yeni iş modelleri yaratmış bilgi çağında, işletmelerden girişimlere, sermayedardan melek yatırımcıya, merkeziyetçilikten dağıtıklığa, kağıt paradan şifrelenmiş para birimlerine geçmişken bütün bu geçiş, işletmelerin, sermayelerin, merkeziyetçi yapıların ve kağıt paraların egemen olduğu kurallar ile yönetilebilir mi? Asıl soru bu.

Geleceği tamir etmek diye tariflediğim konu da bu. Geleceği şekillendirmek, inovasyon, yıkıcılık ve benzeri onlarca şeyle mesai dolduran biri olarak doğaldır ki kısıtlardan ve düzenleyicilerin engellemelerinden memnun değilim. Girişimci ekosisteminde de hemen hiç kimse bundan keyif almaz. Diğer yandan bugün için yeni ve bundan 10 yıl önce ekonomide hiç bir değeri olmayan girişim ya da iş modellerinin kendi içerisinde de yeni toplumsal ve teknolojik sorunlar yarattığı bir gerçek.

Katılıp katılmamaktan bağımsız, Elon Musk’ın “Yapay Zeka insanlığın varoluşu için temel bir problem” görüşü, Saleforce CEO’su Marc Benioff’un “Facebook bir tütün şirketi gibi düzenlenmelidir çünkü en az onun kadar kanserojendir” düşüncesi ve son olarak George Soros’un Google’ı toplumsal bir tehdit olarak kabul etmesi söylemleri abartılı olsa da bu girişim ya da yenilikçi tavırların hiç bir toplumsal risk taşımadığını söylemek benim için bile biraz hayalcilik olur.

New York Times geçen günlerde “Silicon Vadisi arkadaşınız değil” başlıklı bir araştırma yazısında bunun üzerine eğilirken makaleyi “Teknoloji şirketlerinden kalpten yararlanmıyoruz” odağına yerleştirerek eleştirisel bir yazı kaleme almış.

Benim bu konudaki görüşüm “Regülasyonların da İnovasyona ihtiyacı olduğu” yönünde. İşletmelerin uzun süredir gündemi inovasyon temelli büyüme iken ve girişimler yarattıkları iş modelleri ile büyük işletmeleri tehdit eder durumda iken regülasyona dayanarak büyükleri korumaya çalışmak köprüden önceki son çıkış. Bu köprüye öyle ya da böyle gireceğiz ve geleceği şekillendiren şirketlerin belirlediği bir dünyada yaşıyacağız. Düzenleyecilerin yapması gereken o geleceği şimdiden tamir edecek inovasyon temelli regülasyon ortamı yaratmak.


ALİ ERHAN TAMER
ali@botudio.com

1 Mart 2018

İlgili Haberler

Yazarlar