Fazıl Karaman

Gerçek kişilerin anonim şirket ortaklık paylarını satışında vergileme

BANKA şirket ortaklık paylarının gerçek kişilerce elden çıkarılmasından doğan kazancın vergilendirilmesi ile ilgili bazı hususlara yazımızda yer verilmiştir. 6102 sayılı yeni Türk Ticaret Kanununda hisse senetleri yerine pay senetleri ifadesi geçmekte olup, yazımızda da bu ifade kullanılmıştır.

İvazsız olarak (miras ya da bağış yoluyla) edinilen pay senetlerinin elden çıkarılmasından doğan kazançlar, ne zaman edinildiğine bakılmaksızın tamamıyla gelir vergisinin dışındadır. Borsa İstanbul’da işlem gören pay senetlerinin elden çıkarılmasından doğan kazançlar sadece tevkifat yoluyla vergilendirilmekte olup ayrıca yıllık beyanı sözkonusu değildir, bu kazançlar halen %0 (sıfır) oranla tevkifata tabidir. Borsa İstanbul’da işlem gören ve bir yıldan fazla elde tutulmuş hisselerin elden çıkarılmasında tevkifat da yapılmaz. Bunlar dışında kalan tam mükellef anonim şirketlere ait pay senetlerinin iki yıldan fazla elde tutulmasından sonra elden çıkarılması halinde doğan kazanç da vergi dışıdır. Ancak, bu pay senetlerinin iki yıl dolmadan elden çıkarılması halinde oluşan kazanç değer artış kazancı olarak gelir vergisine tabidir. Kanuni ve iş merkezi Türkiye dışında olan yabancı kurumların pay senetlerinin elden çıkarılmasından doğan kazanç ise bunların elde tutma süresine bakılmaksızın gelir vergisine tabidir. Pay senetleri basılı değilse, anonim şirket ortaklık hakkına ne kadar süreyle sahip olunduğuna bakılmaksızın bu ortaklık payının elden çıkarılmasından doğan kazanç değer artış kazancı olarak vergilendirilir. Süreklilik arz edecek şekilde ve bir ticari organizasyon varlığı içinde yapılan pay senetleri satışı ticari faaliyet kapsamında olduğundan değer artış kazancına göre değil ticari kazanç hükümlerine göre gelir vergisine konu olur. 

Gelir Vergisi Kanununun mükerrer 80. ve 81. Maddelerinde değer artış kazancının hesaplanmasına yönelik hükümler mevcuttur. 232 Seri No’lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinde ise pay senetlerinin (hisse senetlerinin) elden çıkarılmasında vergileme ile ilgili açıklamalar bulunmaktadır. (Sermaye artışı nedeniyle edinilen pay senetlerinin iktisap tarihi, farklı tarihlerde elde edinilen pay senetlerinin bir kısmının satışında hangisinin satıldığı, ilmühaberler ve diğer hususlar)

Vergi idaresi geçmişte farklı yönde özelgeler vermiş olsa da, 2003 yılında kurulan, 2015 yılında limited şirketten anonim şirkete dönüşen ve 2017 yılında hisse senedi bastıran bir şirkete verdiği özelgede özetle; pay senetlerinin iktisap tarihi olarak limited şirket hisselerinin edinim tarihinin değil, pay senetlerinin basıldığı tarihin esas alınması gerektiğini ifade etmiştir. (İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığının 14 Şubat 2018 tarihli ve 154561 sayılı özelgesi) Dolayısıyla, vergi dışı kalmak için gerekli iki yıl elde tutma süresinin hesabında limited şirkette geçen süreye bakılmayacak, bu süre anonim şirkette pay senetlerinin basıldığı tarihten itibaren işlemeye başlayacaktır.

Konuyla ilgili bir başka vergi idaresi görüşüne göre; anonim şirketlerin kuruluşunda, sermaye artışında ya da üçüncü bir kişiden satın alma yoluyla edinilen ortaklık paylarına ait pay senetlerinin anılan tarihlerde mevcut değilken, sonrasında bastırılması halinde, pay senetlerinin iktisap tarihi olarak ortaklık hakkına sahip olunan tarih değil, pay senetlerinin bastırıldığı tarih dikkate alınacak, iki yıllık süre de bu basım tarihinden itibaren işlemeye başlayacaktır. (İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığı’nın 21 Haziran 2017 tarihli ve 181606 sayılı özelgesi)Pay senetlerinin ciro ile devri ve genel olarak anonim ve limited şirketlerin pay devirlerine ilişkin olarak düzenlenen kağıtlar damga vergisinden istisnadır. (Damga Vergisi Kanunu eki 2 sayılı tablonun IV/1. ve 16. Sıraları)

28 Haziran 2019

İlgili Haberler

Yazarlar