Timuçin Alpay

Kumbara

BİZİM kuşak çok iyi hatırlayacaktır, bankaların büyük küçük hesap sahibi mudilerine verdiği kumbaraları… Özellikle İş Bankası’nın kumbaraları havalı ve ışıltılıydı…
Hangi gelir grubundan olursa olsun her evde mutlaka bir kumbara olurdu. Çocuklar aldıkları harçlıkların bir kısmını bu kumbaralarda biriktirir sonra da kumbara ağırlaşınca banka şubesine götürülür büyük bir gürültü ile açılırdı…. Kumbaradan çıkan para çocuğun adına yatırılır ve hayallerine bir yenisi daha eklenirdi.
Bugün sigortacılıkla ilgili koleksiyonumu gözden geçirirken bir köşede boynunu büküp duran fotoğraftaki kumbarayı gördüm. Tabii demin dediğim gibi en göz alıcı kumbaralar İş Bankası’nın olurdu. Çünkü İş Bankası’nın iddiası ilk kumbaraların kendilerince Türkiye’de ilk kez verilmiş olması yani öncü olmalarıydı.
İlk kez 1928 yılında İş Bankası’nın müşterilerine sunduğu kumbara, kısa sürede tasarrufun simgesi haline gelerek; birikim alışkanlığının yaygınlaşmasında ve tasarruf bilincinin gelişiminde önemli bir görev üstlenmiştir.
Kumbara seferberliğinde çocuklar için hazırlanan dergilerin de önemli rolü olmuştur. İlki 1931’de “İş Kumbarası” adıyla çıkan dergi, bugün 0-7 ve 8-15 yaş grubuna özel olarak “Mini Kumbara” ve “Kumbara” isimleri ile internet ortamında yayın hayatına devam etmektedir.
2008 yılında İş Bankası Müzesi’nde kumbara konulu bir sergi açmış ve geniş kapsamlı bir katalog da yayımlamıştı. Ancak bu noktada bir düzeltme yapmak gerekecek. Tasarrufa yönelik ilk kumbaraları İş Bankası değil 1893 yılında Hayat Branşında faaliyet göstermeye başlayan LA DANUBE Sigorta şirketi vermişti.
İşte benim dolapta boynu bükük kumbaram Galata Çinili Han’da faaliyet gösteren La Danube Sigorta şirketinin sigortalılarına dağıttığı kumbaraların ender örneklerinden biriydi.
Onun bize söyleyeceği o kadar çok şey var ki, örneğin; kendisi Osmanlı azınlıklarından bir ailenin çocuğuna verilmiş ve İstanbul’da nelere şahit olmamıştı ki… İşgaller, kurtuluşlar, Mustafa Kemal, Cumhuriyetimiz, milli ekonomi, ulusal sigorta şirketleri, yerli bankalar ve tabii kendine benzer kumbaraları veren İş Bankası…
Hatta İş Bankası’nın ilk kumbara talihlisi Tavilzade Enver Bey benim kumbaramın sahibi olan azınlık ailenin komşusuydu… 7 yaşındaki Enver Bey 1931 yılında kumbara talihlisi olup ikramiye kazandığında La Danube’nin kumbarası epey yaş almıştı.
Şimdi kumbara denilince bugünkü kuşakların aklına hiçbir şey gelmiyor. Daha doğrusu dijital sistemler ortada ne para bıraktı ne tasarruf ne de kumbara… Kala kala sandık köşelerinde boynu bükük anılar demeti kaldı.

31 Mart 2017

İlgili Haberler

Yazarlar