Fazıl Karaman

Kur farklarında KDV

SİGORTA şirketleri KDV mükellefi olmamakla birlikte yurtdışından hizmet alımlarında sorumlu sıfatıyla KDV hesaplayarak vergi dairesine beyan etmekte ve ödemektedir. Ayrıca, genel uygulama tebliğinde sayılan bazı yurtiçi hizmet alımlarında da sorumlu sıfatıyla KDV hesaplamaları söz konusu olabilmektedir.
Sigorta aracılarının, sigorta şirketlerine yaptığı sigorta muamelelerine ilişkin işlemler KDV’den istisna kapsamındadır. Bunun dışında kalan teslim ve hizmetleri nedeniyle (örneğin; demirbaş satışı) KDV mükellefiyetleri sözkonusu olmakta, öte yandan sigorta aracıları da yurtiçinden ve yurtdışından bazı hizmet alımları nedeniyle sorumlu sıfatıyla KDV’yi beyan ederek vergi dairesine ödemektedir.
KDV Genel Uygulama Tebliğine göre özetle; (mal ve hizmet alışında bedelin döviz cinsinden veya dövize endeksli olarak belirlendiği hallerde) faturanın daha sonra ödenmesi sırasında satıcı lehine ortaya çıkan kur farkı esas itibariyle vade farkı mahiyetinde olup KDV matrahına dahildir.
KDV Kanununun matraha dahil unsurlar ile ilgili 24. maddesinde; vade farkı, faiz, fiyat farkı, prim gibi çeşitli gelirlerin matraha dahil olduğu belirtilmiş olup, genel uygulama tebliğinde ise her ne kadar yasa hükmünde ayrı olarak sayılmasa da (yukarıda belirttiğimiz üzere) kur farklarının vade farkı mahiyetinde olduğu mütalaası ile matraha dahil olduğu belirtilmiştir.
Tabiatıyla, yurtdışından hizmet alımlarında da bedelin sonradan ödenmesi halinde kur artmışsa artan kur farkı üzerinden aynı mantıkla sorumlu sıfatıyla KDV hesaplanması gerekecektir.
Genel Uygulama Tebliğinin kur farklarının KDV’ye tabi olduğuna dair bölümünün iptali için açılan dava Danıştay 4. Dairesince reddedilmiş olsa da, temyizde Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu özetle; “kur farklarının KDV Kanunun 24/c Maddesinde belirtilmediği, bu nedenle tebliğ ile kur farklarının vade farkı gibi değerlendirilerek matraha dahil edilmesinin vergilerin Kanuniliği ilkesine aykırı olduğu, dövizli işlemlerde matrahın aynı Kanunun 26. Maddesine göre işlemin yapıldığı tarihteki cari kur dikkate alınarak belirlendiği anılan Maddede kur farklarına yer verilmediği, KDV Kanununun ithalatta matraha dahil unsurların sayıldığı 21. Maddesinde kur farklarının özel olarak belirtilmesine karşılık 24. Maddede kur farklarının belirtilmemiş olmasının Kanun koyucunun ithalat dışındaki işlemlerde kur farkının KDV matrahına dahil edilmesini amaçlamadığını gösterdiği, “gerekçeleriyle Danıştay 4. Dairenin yukarıda belirtilen kararını bozmuştur. Bozma kararı nedeniyle iptal davası talebi tekrar Danıştay 4. Dairesince incelenecek olup 2577 sayılı Kanun hükümlerine göre 4. Dairenin Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu kararı doğrultusunda karar vermesi ve bu nedenle genel uygulama tebliğinin kur farkının KDV’ye tabi olduğuna ilişkin bölümünün iptali beklenmektedir. Yazımızın kaleme alındığı tarih itibariyle henüz iptal kararı bilgisi tarafımıza ulaşmamıştır. İdari işlemlerin iptali halinde ilgili işlem baştan itibaren hükümsüz, geçersiz sayılmaktadır. Bize göre; tebliğin anılan bölümlerinin iptali üzerine, ödeme esnasında oluşan kur farklarının KDV’ye tabi tutulabilmesi için KDV Kanununun 24. Maddesine bu yönde bir hüküm eklenmesi gereklidir. Bununla birlikte, vergi idaresinin tebliğin anılan bölümleri iptal edilse bile Kanunun yorumuna dayanarak kur farklarının KDV’ye tabi olduğu yönünde uygulama yapabilmesi ihtimali olduğunu savunanlar da bulunmaktadır.
Öte yandan, yazımızın kaleme alındığı tarih itibarıyla T.B.M.M.’de görüşülmekte olan Kanun teklifinde KDV Kanununun matraha dahil unsurlar başlıklı 24. Maddesine vade farkı, fiyat farkı ibarelerinden sonra gelmek üzere “kur farkı” ibaresinin de eklenmesi öngörülmektedir. Teklifin bu haliyle yasalaşması halinde kur farklarının anılan tarihten itibaren yasa gereği KDV’ye tabi tutulacağı kuşkusuz olmakla birlikte, bu yasa öncesinde kur farkları üzerinden KDV hesaplanmamış işlemler varsa, bunlar için cezalı KDV tarh edilmesini (vergilerin kanuniliği ve geçmişe yürümemesi ilkeleri açısından) doğru bulmuyoruz.

2 Ocak 2019

İlgili Haberler

Yazarlar