Renk Özcan

Orta ve küçük ölçekli afetlerin hasarı büyük oldu

2018 yılında küresel sigortalı afet hasarının büyük çoğunluğu orta ve küçük ölçekli afetlerden geldi. Her ne kadar yıl içinde büyük bir felaket gerçekleşmemiş olsa da, 2018 yılı, Swiss Re’nin arşivindeki en yüksek sigortalı hasara sahip 4. yıl olarak kayıtlara geçti.

Swiss Re, 2018 yılında doğal afetlerin ve insan kaynaklı felaketlerin yol açtığı hasarı incelediği yeni Sigma raporunu yayınladı. Buna göre, 2018 yılında tüm afetlerin yol açtığı küresel sigortalı hasar 85 milyar dolardı. Hasar ayrıca, son 10 yılın ortalaması olan 71 milyar doların da üstünde seyretti. Bu hasar ayrıca, 2018’i Sigma kayıtlarındaki en yüksek sigortalı afet hasarı gerçekleşen dördüncü yıl olarak kayıtlara geçirdi. Hasarın 76 milyar doları doğal afetlerden, 9 milyar dolarlık bölümüyse insan kaynaklı felaketlerden geldi.

Hasarın yarısından çoğu, büyük felaketlerden ziyade, küçük ve orta ölçekli felaketlerden kaynaklandı. Swiss Re’ye göre 2018 yılındaki küresel sigortalı hasar, büyük afetlerin yaşandığı 2017, 2011 ve 2005 yıllarının hemen ardına yerleşerek, yıl içinde büyük bir felaket yaşanmamış olduğu gerçeğini yansıttı.

EKONOMİK HASAR 2017’DEKİ HASARIN YARISINDAN AZ

2018 yılında dünyadaki felaketlerin yol açtığı ekonomik hasarsa 165 milyar dolar olarak kayıtlara geçti. Bunun 155 milyar doları doğal afetlerden, 10 milyar dolarıysa insan kaynaklı felaketlerden geldi. Hasar, 2017’de gerçekleşen 350 milyar dolarlık hasarın yarısından da azdı. Ayrıca, günümüz fiyatlarına uyarlanmış, son 10 yılın ortalaması olan 220 milyar dolarlık ekonomik hasarın da aşağısında gerçekleşti. 2018’de felaketler toplam küresel gelirin %0.19’u oranındaydı. Bu oran da son 10 yılın ortalaması olan %0.28’in aşağısında kaldı.

EN YÜKSEK SİGORTALI HASAR KUZEY AMERİKA’DAN

Bölgelere göre bakıldığında, 53 milyar dolar sigortalı afet hasarıyla Kuzey Amerika’nın başı çektiği görüldü. Buradaki hasarın çoğuna orman yangınları, fırtınalar ve kasırgalar yol açtı. Asya, özellikle de Japonya da tayfun ve sellerden payını aldı. Şiddetli yağışların, birbirini takip eden tayfunların ve depremlerin vurduğu ülkede toplam sigortalı hasar 17 milyar doları buldu. Avrupa’da da fırtınalar, seller, don ve sıcaklık dalgası gibi farklı farklı afetler yaklaşık 9 milyar dolar sigortalı hasara yol açtı.

Yılın en çok sigortalı hasara yol açan afeti, 12 milyar dolar hasarla ABD’nin Kaliforniya eyaletinde gerçekleşen orman yangınıydı. Onu ABD’deki Michael kasırgası ile Japonya’daki Jebi tayfunu takip etti. Yıl içinde 17 farklı olay, 1 milyar doların üzerinde sigortalı hasar oluşmasına sebep oldu.

KALİFORNİYA YİNE ALEVLER İÇİNDE KALDI

Geçtiğimiz yıla, Kaliforniya’daki rekor hasara yol açan orman yangınları damga vurdu. En yüksek sıcaklığın ölçüldüğü temmuz ayında birbirini tetikleyen bir dizi yangın gerçekleşti. Bir araçtaki mekanik hata sebebiyle çıkan Carr yangını, beş haftada yaklaşık 920 bin dönüm ormanlık alanın yanmasına ve 1600’den fazla binanın kullanılmaz hale gelmesine yol açtı. Birkaç gün sonra, Mendocino kompleksinde bir yangın başladı. Kuru hava şartları ve rüzgarlar yangının yaklaşık iki ay sürmesine yol açtı ve bunun sonucunda 1 milyon 836 bin dönüm ormanlık arazi yandı. Kaliforniya tarihindeki en büyük alanı etkileyen yangın da bu oldu. Bir önceki rekor, 2017 yılında 1128 dönümün yanmasına yol açan Thomas yangınındaydı.

Kasım ayında ise, Kaliforniya’nın kuzeyinde Camp Fire olarak adlandırılan yangın gerçekleşti. Camp Fire, sadece 17 günde Buttle County’deki 18 bin 800 binanın yanmasına ve 86 kişinin de ölümüne sebep oldu. Bu olay, eyaletin tarihindeki en ölümcül ve en fazla hasara yol açan yangın olarak kayıtlara geçti. Hâlâ net olarak bilinmese de, Camp Fire’ın sigortalı hasarının 12 milyar dolar civarında olması bekleniyor.

‘SADECE BÜYÜK AFETLERE ODAKLANILMAMALI’

2018 yılına, orta ve küçük ölçekli afetler damga vurdu. Swiss Re, bu afetlerin resmi bir tanımı olmadığını, ancak sektör deneyimlerinden yola çıkıldığında yüksek frekanslı ancak orta ve düşük seviyede hasara sebep olan afetler olduğunu ifade etti. Büyük ölçekli afetleri ise frekansı düşük ancak yol açtıkları zarar büyük olan tayfun, deprem ve kasırga gibi doğal afetler olarak tanımladı. Orta ve küçük ölçekli afetlere örnek olarak ise sel, şiddetli yağış, toprak kayması, orman yangını ve kuraklık gibi felaketleri gösterdi.

2018’de büyük bir afet yaşanmasa da, sigortalı doğal afet hasarı 76 milyar dolara ulaştı. 1970’ten bu yana, en yüksek sigortalı hasar görülen yıllar 2005 (Katrina, Wilma ve Rita kasırgaları), 2011 (Japonya ve Yeni Zelanda’daki büyük depremler) ve 2017 (Harvey, Irma ve Maria kasırgaları) olmuştu. Tüm bu yıllarda, büyük ölçekli doğal afetler yüksek hasarın ana sebebiydi. 2018’deyse, küresel sigortalı doğal afet hasarının %62’lik bölümü orta ve küçük ölçekli felaketlerden geldi. 2017’de, sigortalı hasarın %50’si büyük ölçekli afetlerin ikincil etkileri ile orta ve küçük ölçekli afetlerden gelmişti. 2011’deyse, 9 büyüklüğündeki Japonya depreminin tetiklediği tsunami, ülkede gerçekleşen sigortalı hasarın %25’ine yol açmıştı. Bu durum, büyük afetlerin yol açtığı ikincil afetlerin yanı sıra, orta ve küçük ölçekli afetlerin de büyük bir hasara yol açabileceğini ortaya koydu.

Swiss Re’ye göre, artık sigortacıların orta ve küçük ölçekli afetlerden gelen hasara daha fazla dikkat etmesi gerekiyor. Asıl bu tür afetler fiyatlarda ve hasar tahminlerinde ciddi dalgalanmalara sebep oluyor.

İKİ YIL ÜST ÜSTE ÖDENEN EN YÜKSEK SİGORTALI HASAR

2017 ve 2018 yıllarında ödenen toplam küresel sigortalı hasar ise 219 milyar dolar olarak gerçekleşti. Bu miktar, birbirini takip eden iki yılda ödenen en yüksek sigortalı hasar olarak Sigma tarihine geçti. 2018 yılında gerçekleşen toplam felaket sayısıysa 304 oldu. Bunların 181’i doğal afet olurken, 123’ü ise insan kaynaklı felaketlerdi. Felaketlerin yol açtığı can kaybıysa 13 bin 500’ü aştı.

KÜRESEL AFET HASARININ YARISI SİGORTASIZ

2018 yılında, sigorta kapsamının dışında kalan küresel hasar 80 milyar dolar olarak gerçekleşti. Son 27 yıldır, ekonomik hasarın artışı, sigortalı hasarın artış hızının biraz üzerinde seyretti. 1992 ve 2018 yılları arasında, 10 yıllık hareketli ortalama ekonomik hasarlar için %5 olurken, sigortalı hasarlar için %4.7 oldu.

SWISS RE’NİN 2018 İZLENİMLERİ

1. Orta ve küçük ölçekte felaketler, 2018 yılının Sigma tarihindeki en yüksek sigortalı hasar yaşanan dördüncü yıl olmasına yol açtı.

2. Bir dördüncülük daha: Erken tahminlere göre, 2018 kayıtlara geçen en sıcak dördüncü yıl oldu.

3. Yüksek hava sıcaklıkları, iklimin uzun süre kuru kalmasına yol açtı. Bu durum da, orman yangınlarının iki yıl üst üste rekor seviyelere ulaşmasına sebep oldu. Ayrıca, Orta ve Kuzey Avrupa’da şiddetli kuraklıklar gözlemlendi.

4. 2018’de yükselişe geçen orta ve küçük ölçekli afetlerden biri de yağışla tetiklenen sellerdi. Florence kasırgası Kuzey Carolina’da rekor kıran yağışlara yol açtı.

5. 2017 ve 2018’deki toplam sigortalı hasar 219 milyar dolardı. Bu miktar, birbirini takip eden iki yılda gerçekleşen en yüksek hasardı. Bir önceki en yüksek sigortalı hasara yol açan iki yıllık periyot, 207 milyar dolar sigortalı hasarla 2011-2012 olmuştu.

Renk Özcan
renk@sigortacigazetesi.com.tr

10 Mayıs 2019

İlgili Haberler

Yazarlar