Timuçin Alpay

Sigortacının rücu hakkı

BİR önceki sayımızda bu köşede “Yangın hasarının mizahı olur mu?” başlığı ile bir yazım yayımlandı. Konu yangın ve söndürme olunca sigortacı meslektaşlarımın dikkatini çekmiş olmalı ki bu konuda çok sayıda ileti aldım.
Özellikle hasar servislerinde çalışan dostlar şu soruyu yöneltti: İtfaiyenin yangını söndürme çalışmaları sırasında mesleki hatalarından dolayı artan zarardan sigortacı sorumlu olur mu? Zarardan sorumlu olan sigortacının halef olarak rücu hakkı var mı?
Konuya açıklık getirmeden önce şunu ifade etmeliyiz ki; gerek sigorta poliçesi genel şartlarında gerek Türk Ticaret Kanunu’nun mal ve sorumluluk sigortalarına ilişkin hükümlerinde sigortacıya gerçek zararı tazmin sorumluluğu yüklenilmiştir.
TTK Madde 1409/1’e göre “Sigortacı, sözleşmede öngörülen rizikonun gerçekleşmesinden doğan zarardan veya bedelden sorumludur.”
TTK Madde 1426/1’de ise “Sigortacı, sigorta ettiren, sigortalı ve lehtar tarafından, rizikonun, tazminatın veya bedel ödeme borcunun kapsamının belirlenmesi amacıyla yapılan makul giderleri, bunlar faydasız kalmış olsalar bile, ödemek zorundadır.”
Her iki maddeden de anlaşılacağı üzere sigortacı bir kasıt olmadığı sürece poliçe kapsamında ve poliçe teminat limiti ile sınırlı olmak üzere makul giderleri bu giderler faydasız kalmış olsa dahi ödemek zorundadır.
Geçen sayıdaki olayımızda uçakla yapılan söndürme hataları sonucu hem sigortalı binada hem de yan parseldeki fabrika deposunda büyük miktarda maddi hasar meydana geldiğini anlatmıştım. Bu durumda hatalı söndürme faaliyetinde bir kasıt olmadığı için yanan ve gereksiz ıslanarak zarar gören değerler için sigortacı hasarları tazmin etmek durumunda kalmıştı.
Hatalı söndürme için uçak işletmecilerine ve pilota rücu hakkı var mı? Örneğimizde yanan mallar ile hatalı söndürme işleminde suyun neden olduğu hasarlar ayırt edilebilmiş ise Borçlar Kanunu’nun Haksız Fiil hükümleri kapsamında işletene, haksız fiil faili sıfatı ile uçağın pilotuna rücu imkanı olasılığı mevcuttur.
Uçaklar ilgili belediyeler veya valiliklerce kiralanmış ve söndürme işini bu firmalar yapıyor ise hem bu firmalara hem de kişisel olarak pilotlara husumet yöneltilebilir ise de zararın doğmasına neden olan hatalı fiillerin ispatı zarar görene ait olduğundan hatanın ispatının kolay olmayacağını da deneyimlerimizden dolayı ifade etmeliyim. Çünkü sonuçta itfaiyenin yaptığı iş kamusal bir eylem olup kamunun genel yarara bağlı olarak yapılan bu faaliyetlerden doğan zararın kamuya rücu edilmesi de zor bir hukuksal süreçtir.
Rücuya örnek 1; Sigortacılar çok iyi anımsar ki; İstanbul Ayamama deresi 1997 yılında taşmış ve katastrofik zararlar doğmuştu. Ayamama deresi ıslah edilmeden önce özellikle Sefaköy’deki Sabah gazetesi grubunun olduğu noktada bulunan taş köprü sürüklenen çöpler ile baraj görevi gördüğünden ondan fazla insan hayatını kaybetmiş mal kayıpları bu eski köprü yüzünden çok büyük boyutlara ulaşmıştı.
Yalnızca Sabah grubuna iki şirketin müşterek poliçesinden 50 milyon dolar seylap hasarı tazminatı ödenmiştir. Riziko gerçekleştiği tarihte derenin ıslahını üstlenen yüklenici iş planına göre önce eski köprüyü yıkıp yenilemesi gerekirken buna uymamış ve zararın artmasına neden olmuştur.
Biz sigortacılar en yetkin mühendis ve bilim insanlarından zararın artmasına köprünün yarı inşa halinde bırakılmasının neden olduğunu tespit ettirmiş, ıslah ve yenilemeyi iş planına göre yapmayan yükleniciye ve işveren konumundaki İstanbul Belediyesi’ne rücu işlemi yapmamıza rağmen bir sonuç alamamıştık. Rücuya örnek 2; Türkiye’nin en büyük tekstil fabrikalarından birinin open end denilen sistem için Almanya’da özel bir bant sistemi yaptırılmıştır. Bantın özelliği, üzerinde en ufak bir yırtılma ya da delinme olması halinde üretim yapılamaması ve kullanılamaz hale gelmesidir.
İşte bu özel bant gümrüğe geldiğinde dünyadan haberi olmayan gümrük muayene memuru örnek olsun diye bantın yan tarafından 50 santimlik bir yeri keserek örnek alınca 100.000.-euro tutarındaki bant pertotal-tam ziya olmuştu.
Sigorta şirketi olarak bu akıl almaz zararı ödedik ve fakat devlet memuru olan kişiye haksız fiilden dolayı rücu edemedik. Umarım hasarcı meslektaşlarım bu tür hasarlar ile karşılaşmaz.

2 Mayıs 2017

İlgili Haberler

Yazarlar