Fazıl Karaman

Ücret gelirlerinin vergilendirilmesi:

GELİR Vergisi Kanunumuzda ücret; işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatler olarak tanımlanmıştır. Ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı (mali sorumluluk tazminatı), tahsisat, zam, avans, aidat, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması onun mahiyetini değiştirmemektedir. Anonim şirketlerin yönetim kurulu üyelerine ödenen huzur hakları da ücret sayılmaktadır.
Ücret gelirleri esas itibarıyla tevkifat (kesinti) yoluyla vergilendirilmekte olup, Kanunda sayılan haller dışında bu vergileme nihai vergileme yerine geçmekte dolayısıyla ayrıca yıllık gelir vergisi beyannamesiyle bu gelirlerin beyanı gerekmemektedir. Ücreti ödeyen işveren vergi tevkifatını Gelir Vergisi Kanununun 104. Maddesindeki ücret gelirleri için düzenlenmiş olan vergi tarifesine göre yapmakta ve vergi dairesine yatırmaktadır. Ücretini doğrudan doğruya yabancı bir memleketteki işverenden alan hizmet erbabının bu gelirinden Türkiye’de vergi tevkifatı söz konusu olmadığından, söz konusu gelirler yıllık gelir vergisi beyannamesi ile beyan edilir. Gelir Vergisi Kanununun 64. Maddesinde sayılan diğer ücretlerde (örneğin; özel hizmetlerde çalışan şöförler) farklı bir vergileme öngörülmüş olup, bunların yıllık gelir vergisi beyannamesi ile beyanı söz konusu değildir.
Yıl içinde birden fazla işverenden ücret alınmış olma durumu söz konusu ise; her bir işverenin ödediği ücretler, ayrı ayrı vergilendirilmektedir. Dolayısıyla gelir vergisi tevkifatı hesaplanırken vergi tarifesi, her bir işverenin ödediği ücrete, diğer işveren veya işverenlerin ödediği ücretle ilgilendirilmeksizin ayrı ayrı uygulanmalıdır. (160 No’lu Gelir Vergisi Genel Tebliği) Aynı yıl içinde sadece bir işverenden ücret alınmış ve bu ücret Türkiye’de tevkifat suretiyle vergilendirilmişse bu ücret gelirinin ayrıca yıllık beyanname ile beyanı söz konusu değildir. Ancak; aynı yıl içinde aynı anda ya da iş değiştirerek farklı tarihlerde birden fazla işveren yanında çalışan ve bu ücretlerinden Türkiye’de gelir vergisi tevkifatı yapılmış olan hizmet erbabının bu gelirlerini ayrıca yıllık gelir vergisi beyannamesi ile beyan etme zorunluluğu olup olmadığı Gelir Vergisi Kanunu’nun 86. Maddesine göre belirlenmektedir. Yıl içinde farklı işverenlerden alınan ücretlerin en yükseğini birinci işverenden alınmış kabul edersek, birden sonraki (diğer) işverenlerden alınan ücretlerin toplamı gelir vergisi tarifesi 2. dilim sınırını aşıyorsa bu durumda ilk işverenden alınan ücretler de dahil tüm ücret gelirlerinin yıllık beyanname ile beyan edilmesi zorunludur. (2019 için bu sınır 40.000 liradır.) Bu gelirler için yıllık beyanname ile ayrıca beyan zorunluluğunun getirilme nedeni, gelir vergisi tarifesinde gelir tutarına göre artan oranlı vergi oranlarının uygulanıyor olmasıdır.
Ücret gelirlerinin yıllık beyanname ile beyan edilmesi durumunda; beyanname üzerinden hesaplanan gelir vergisinden daha önce tevkif suretiyle ödenen verginin asgari geçim indirimi mahsup edilmeden önceki tutarı düşülecektir.
Ücretlerin yıllık gelir vergisi beyannamesi ile beyan edilmesi ücretliye ilave bir vergi yükü getirebilecektir. Bununla birlikte; Gelir Vergisi Kanununun 89. Maddesinde sayılan ve tevkifat yoluyla vergilendirmede geçerli olmayan bazı indirimlerin yıllık beyanname ile beyan edilen gelirden düşülmesi mümkündür. Örneğin; beyan edilen gelirin %10’unu aşmaması, Türkiye’de yapılması ve gelir veya kurumlar vergisi mükellefiyeti bulunan gerçek veya tüzel kişilerden alınacak belgelerle tevsik edilmesi şartıyla, mükellefin kendisi, eşi ve küçük çocuklarına ilişkin olarak yapılan eğitim ve sağlık harcamaları beyan edilen gelirden indirilebilecektir.
Ücret gelirleri ile diğer gelir unsurlarına (örneğin; kira gelirleri) farklı vergi tarifesi uygulandığından, ücret gelirleri ile diğer gelirlerin aynı yıllık gelir vergisi beyannamesinde beyan edilmesi halinde verginin ne şekilde hesaplanacağı Gelir İdaresi Başkanlığının 75 No’lu Gelir Vergisi Sirkülerinde açıklanmıştır.

30 Ekim 2019

İlgili Haberler

Yazarlar